انواع ریزش مو و درمان آن

March 8, 2013 توسط :   موضوع : پوست و مو, تازه های پزشکی

ریزش مو یکی از شایع‌ترین علل مراجعه بیماران به متخصصان پوست و مو است. موهای سر و بدن پس از دوره نوزادی وارد روند رشد دوره‌‌‌اي مي‌‌شوند؛ بدین ترتیب که هر فولیکول یا اصطلاحا پیاز مو مستقل از سایر فولیکول‌های مجاور به صورت مرحله‌‌‌اي وارد فاز رشد و سپس فاز استراحت مي‌‌شود. طول فاز رشد یا آناژن در مورد موهای سر حدود سه سال و فاز استراحت یا تلوژن سه ماه مي‌‌باشد. در مورد موهای سر حدود 85درصد موها هم‌زمان در فاز آناژن و 15درصد در فاز تلوژن هستند. با شروع مجدد فاز رشد در هر فولیکول، موی قبلی که در فاز استراحت است، از فولیکول مي‌‌ریزد. لذا در طول روز، به‌خصوص در زمان استحمام یا شانه کردن موها ممکن است فرد ریزش مو را تجربه کند که ریزش تعداد 100 تار مو در روز طبیعی و به‌ دلیل روند رشد دوره‌‌‌اي موهاست؛ اما ریزش بیش از آن غیر طبیعی است و بايد جهت بررسی نوع و علت آن به پزشک متخصص پوست مراجعه کرد.  ریزش موهای سر یک اصطلاح کلی است و به طیف وسیعی از علل و بیماری‌های مختلف که سبب ریزش مو مي‌‌شوند، اشاره مي‌‌کند. در مراجعه فرد به پزشک با شرح حال و معاینه کلی و معاینه موهای سر تا حد زیادی مي‌‌توان علت ریزش مو را تشخیص داد. میزان و شدت ریزش مو، نوع ریزش مو (تکه‌‌‌اي یا منتشر)، مدت ریزش مو (حاد یا مزمن)، بود یا نبود اسکار یا جوشگاه و نیز التهاب در سر همگی در تشخیص نوع ریزش مو موثرند. گاه ضروری است بر اساس نظر پزشک آزمایش‌هاي خونی یا نمونه برداری از پوست سر یا موها نیز جهت تشخیص به‌ عمل آید. بسیاری از بیماری‌های داخلی یا مصرف بعضی داروها نیز مي‌‌توانند سبب ریزش مو شوند.
در این مقاله سعی بر آن است که به بعضی از شایع‌ترین علل و انواع ریزش موی سر به طور اجمالی اشاره شود.

ریزش موی استرسی

در این نوع ریزش مو، به دنبال یک واقعه استرس زا مانند جراحی، تب شدید، بستری شدن، تصادف، رژیم‌های غذایی یا استرس بزرگ روحی عاطفی، رشد بخش عظیمی از موها به‌ طور هم‌زمان و موقت متوقف شده و موها  وارد فاز استراحت مي‌‌شوند؛ لذا پس از دو تا سه ماه از واقعه استرس زا موها شروع به ریزش مي‌‌کنند که معمولا این ریزش منتشر بوده و منجر به طاسی کامل نمی‌شود. فرد متوجه مي‌شود که در زمان استحمام یا شانه زدن موها، تعداد زیادی از موها مي‌ريزند. معمولا پس از سه تا شش ماه از شروع این ریزش، موها مجددا به حالت طبيعي برگشته و مجددا رشد مي‌‌کنند. درمان خاصی جهت این نوع ریزش نياز نيست و تنها در موارد رژیم های غذایی مصرف مکمل‌های غذایی با تجویز پزشک توصیه می‌شود.

ریزش موی ارثی
بیماری بسیار شایعی است؛ بطوری‌که 50درصد مردان و زنان بالاتر از چهل سال را به درجات مختلف درگیر مي‌‌کند. شیوع آن در آقایان بیشتر است، اما در خانم‌ها پس از سنین یائسگی افزایش یافته و در سنین بالای 65 سالگی، 75درصد زنان درگیرند. این بیماری یک پایه ژنتیکی داشته و تحت اثر هورمون‌های مردانه ایجاد مي‌‌شود. به این صورت که موها از حالت ضخیم و قطور (موهای ترمینال) به تدریج به سمت موهای ظریف و کرکی (موهای ولوس) مي‌رود و نیز طول دوره رشد (آناژن) موها کاهش مي‌‌یابد که این تغییرات با دوره هایی از ریزش مو نیز همراه است. الگوی این تغییر و ریزش موی ارثی در خانم‌ها و آقایان متفاوت است. در آقایان به تدریج موها در نواحی شقیقه ها و فرق سر نازک و کم پشت مي‌‌شوند و خط رویش مو از جلو به عقب می‌رود؛ اما در خانم‌ها ناحیه جلوی فرق سر به تدریج کم‌پشت و موها نازک مي‌‌شوند؛ به‌طوری‌که ناحیه فرق سر مشهود مي‌‌شود، اما خط رویش مو در جلوی سر تغییری نمی‌کند؛ لذا به این نوع ریزش مو، ریزش موی “الگودار”  نیز مي‌‌گویند. این تغییر و ریزش مو در سنین 30 تا 40 سالگی آغاز شده و طی سال‌ها پیشرفت مي‌‌کند. میزان پیشرفت و سیر آن به سمت طاسی در افراد مختلف حتی در یک خانواده متفاوت است و احتمال پیشرفت آن با تعداد بیشتر افراد طاس در خانواده بيشتر مي‌باشد. جهت درمان این نوع ریزش مو تنها محلول‍‌های ماینوکسیدیل موضعی و قرص های فیناستراید خوراکی تاییدیه سازمان غذا و داروي جهانی را دارند. ماینوکسیدیل موضعی سبب افزایش دوره رشد مو و جریان خون در فولیکول مو مي‌‌شود. نتایج مشهود حداقل چهار ماه پس از درمان به دست مي‌‌آید و ضروری است فرد به‌طور طولانی و مداوم برای سال‌ها از ماینوکسیدیل موضعی استفاده کند؛ چراکه قطع درمان سبب برگشت سریع موها به وضعیت قبل از درمان مي‌‌شود. نتایج بهتر با درمان ماینوکسیدیل موضعی در افرادی در اوایل شروع ریزش موي ارثی از آن استفاده مي‌‌کنند و زمانی که وسعت منطقه کم‌پشت شده مو کمتر باشد، رخ می‌دهد. فیناستراید دارویی خوراکی است که در مردان با ریزش موي آندروژنتیک مصرف مي‌‌شود و مانند ماینوکسیدیل بایستی به‌طور طولانی مصرف شود، زیرا قطع آن سبب پیشرفت تدریجی ریزش موي آندروژنتیک مي‌‌شود. حدود چهار دهه است که از روش‌های جراحی کاشت مو جهت بهبود و درمان طاسی آندروژنتیک استفاده مي‌‌شود و با پیشرفت های اخیر در این روش نتایج بسیار رضایت بخشی از آن به دست مي‌آيد. در این روش که به دو طریق FUT يا FIT انجام می‌شود، موها از قسمت های پرپشت پشت سر به مناطق طاس در جلوی سر با روش‌های مختلف جراحی منتقل و کاشته مي‌‌شوند که مو های جدید ماندگار بوده و تحت تاثیرریزش مو آندروژنتیک قرار نمی گیرند. محل دهنده مو در پشت سر حداقل بايد چهل واحد فولیکول مو در هر سانتی‌متر مربع داشته باشد تا نتيجه قابل قبولي به دست آید. نتایج نهایی مطلوب بین شش ماه تا یک سال از جراحی کاشت مو حاصل مي‌‌شود.  سایر درمان‌های کمکی جدید که امروزه جهت بهبود و درمان ریزش موی آندروژنتیک به‌كار می‌روند؛ شامل تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) و نیز مزوتراپی (تزریق داروهای تقویت کننده رشد مو) است. که تا حدودی نتایج قابل قبولي دارند.

ریزش موی سکه‌‌‌اي

یک ریزش موی غیراسکاری و عودکننده است که در هر منطقه مودار بدن مي‌‌تواند رخ دهد و شیوع 1/0 – 2/0% در جامعه دارد و در هر سنی، به خصوص در سنین 15-30 سالگی رخ مي‌‌دهد. به طور شایع به صورت یک تکه مدور ریزش مو یا کم پشت شدن موها در سر یا ناحیه ریش و سبیل آقایان به‌طور تصادفی کشف مي‌‌شود. معمولا یک واقعه استرس زا مثل فوت نزدیکان بیمار در شش ماه قبل از ریزش عامل اين عارضه است. این ریزش مو یک وضعیت خوش خیم و بدون علامت است، اما مي‌‌تواند استرس روحی – روانی زیادی برای فرد ايجاد كند. سیر ریزش موی سکه‌‌‌اي غیرقابل پیش بینی است، اما در اغلب موارد، خود  بیماری محدود است و در عرض چند ماه با یا بدون درمان بهبود مي‌‌یابد. جهت درمان مي‌‌توان از تزریقات کورتیکواستروئیدی داخل ضایعه به فواصل ماهانه یا داروهای موضعی استروئیدی و یا تحریک کننده ایمنی استفاده کرد. در مواردی ریزش موی سکه‌‌‌اي مي‌‌تواند وسیع شود و بخش وسیعی از سر و حتی کل موهای سر و بدن در عرض چند ماه بریزد که اصطلاحا آلوپسی توتالیس و یونیورسالیس گفته مي‌‌شود که در این موارد پیش آگهی مطلوب نبوده و به درمان‌های مختلفی نیاز است.

ریزش مو به دلیل مصرف داروها و بیماری‌های داخلی

مصرف بسیاری از داروها به‌خصوص داروهای شیمی‌درمانی، ضد فشارخون، داروهای نقرس، مصرف میزان بالای ویتامین A  و داروهای ضد انعقاد خون (هپارین، وارفارین) مي‌‌تواند سبب ریزش موها شود که معمولا با قطع داروی عامل ریزش برطرف مي‌شود. بیماری‌های داخلی چون کم‌کاری و پرکاری تیروئید و کم خونی فقر آهن و بیماری‌های اتو ایمون و کمبودهای شدید تغذیه‌‌‌اي نیز مي‌‌توانند سبب ریزش موها شوند که جهت درمان بایستی به بیماری زمینه‌‌‌اي توجه کرد.

تریکوتیلومانیا
تريكوتيلومانيا عارضه نادري است كه بيشتر در دختر بچه ها و گاه در افراد بالغ مشاهده مي‌‌شود و بصورت ميل شديد و غير قابل كنترل به كندن موها، بخصوص موي سر تظاهر مي‌‌كند. اين بيماري هميشه با يک احساس تنش و فشار دروني همراه است و پس از اقدام به اين عمل، شخص احساس راحتي يا آرامش مي‌‌‌کند.گاه اختلالات دیگر روانپزشکی مانند اختلالات وسواسی و افسردگی نیز به‌طور همزمان در فرد وجود دارد. این بیماران باید با همکاری متخصصان پوست و روانپزشک درمان شوند.
دکتر سید علیرضا میراسماعیلی
zendegionline.ir

  
  • مجله اطلاعات پزشکی



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar